اسباببازی آشنایی با فنون؛ کودکان با این بازیها چه مهارتهایی یاد میگیرند؟
اسباببازی آشنایی با فنون؛ کودکان با این بازیها چه مهارتهایی یاد میگیرند؟
وقتی صحبت از اسباببازی میشود، معمولاً دستههایی مثل بازی فکری، اسباببازی آموزشی، ساختنی، عروسک یا ماشین برایمان آشنا هستند. اما یک عنوان کمترشناختهشده هم در دنیای اسباببازی وجود دارد که ممکن است در نگاه اول برای بسیاری از والدین چندان واضح نباشد: آشنایی با فنون.
آشنایی با فنون در واقع به گروهی از اسباببازیها اشاره میکند که کودک را با انجام دادن یک فعالیت، تجربه کردن یک مهارت یا آشنا شدن با فضای یک حرفه و کار روزمره درگیر میکنند. کودک در این بازیها فقط یک وسیله را حرکت نمیدهد یا یک معما را حل نمیکند؛ بلکه در بسیاری از موارد، کاری شبیه آنچه بزرگسالان در دنیای واقعی انجام میدهند را در قالب بازی تجربه میکند.
برای مثال، یک کودک ممکن است با ست پزشکی نقش پزشک را بازی کند، با آشپزخانه کودک با فضای آشپزی آشنا شود، با ساز اسباببازی موسیقی را تجربه کند، با فرمان و داشبورد اسباببازی نقش راننده را بر عهده بگیرد یا با ابزارهای هنری و خمیری، ساختن و شکل دادن را امتحان کند.
همین ویژگی باعث میشود اسباببازیهای آشنایی با فنون مرز جالبی میان سرگرمی، تجربه، نقشآفرینی و یادگیری مهارت داشته باشند.
در این مقاله قرار است دقیقتر بررسی کنیم که آشنایی با فنون چیست، چه تفاوتی با اسباببازی آموزشی و ایفای نقش دارد، چه محصولاتی در این گروه قرار میگیرند، کودکان از طریق آنها چه مهارتهایی را تجربه میکنند و هنگام انتخاب این نوع اسباببازی برای کودک باید به چه نکاتی توجه کرد.
آشنایی با فنون در اسباببازی یعنی چه؟
«آشنایی با فنون» را میتوان به زبان ساده، آشنایی کودک با انجام دادن یک فعالیت یا مهارت از طریق بازی تعریف کرد.
کودک در سنین پایین بسیاری از رفتارهای دنیای اطراف خود را از طریق مشاهده و تقلید یاد میگیرد. او والدین را هنگام آشپزی میبیند، پزشک را در مطب مشاهده میکند، رانندگی را تجربه میکند، به موسیقی گوش میدهد یا فعالیتهای مختلفی را در محیط اطرافش میبیند.
اسباببازیهای آشنایی با فنون همین علاقه طبیعی کودک را وارد دنیای بازی میکنند.
کودک میتواند یک فعالیت واقعی را در ابعادی متناسب با سن خودش و بدون پیچیدگیهای دنیای بزرگسالان تجربه کند. به همین دلیل، این اسباببازیها لزوماً قرار نیست یک حرفه را به کودک آموزش دهند؛ بلکه هدف مهمتر آنها ایجاد تجربه و آشنایی اولیه است.
برای مثال، کودک با یک ست پزشکی قرار نیست علم پزشکی یاد بگیرد. اما میتواند با مفهوم معاینه، مراقبت از بیمار، ابزارهای پزشکی و نقش پزشک آشنا شود.
یا وقتی با یک آشپزخانه کودک بازی میکند، قرار نیست دستورهای حرفهای آشپزی را یاد بگیرد؛ اما میتواند با وسایل آشپزخانه، آمادهسازی غذا، نظم دادن به وسایل و مفهوم آشپزی آشنا شود.
بنابراین بهتر است «آشنایی با فنون» را بیشتر به معنای تجربه کردن و شناختن یک فعالیت بدانیم تا آموزش تخصصی آن.
چرا اسباببازیهای آشنایی با فنون اهمیت دارند؟
بازی برای کودک فقط یک سرگرمی ساده نیست. کودک هنگام بازی کردن، محیط اطراف خود را میشناسد، نقشهای مختلف را امتحان میکند، با دیگران ارتباط برقرار میکند و بسیاری از مهارتهای خود را تمرین میکند.
اسباببازیهای آشنایی با فنون این فرصت را فراهم میکنند که کودک فعالیتهایی را که در دنیای واقعی میبیند، به زبان خودش تجربه کند.
فرض کنید کودک هر روز والدین خود را در حال آشپزی میبیند. برای او قابلمه، قاشق، اجاق، بشقاب و آماده کردن غذا اتفاقاتی جذاب هستند. وقتی یک آشپزخانه اسباببازی در اختیارش قرار میگیرد، میتواند همین تجربه را در قالب بازی بازسازی کند.
یا کودکی که به ماشین علاقه دارد، ممکن است از بازی با یک فرمان و داشبورد اسباببازی لذت ببرد، زیرا این وسیله به او اجازه میدهد چیزی شبیه رانندگی را تجربه کند.
در چنین شرایطی، اسباببازی به یک ابزار برای تجربه، تخیل و تمرین تبدیل میشود.
چه اسباببازیهایی در دسته آشنایی با فنون قرار میگیرند؟
این دسته میتواند تنوع زیادی داشته باشد؛ زیرا هر اسباببازی که کودک را با یک فعالیت، مهارت یا فضای کاری و روزمره آشنا کند، میتواند در این مفهوم قرار بگیرد.
مهمترین گروهها عبارتاند از:
- اسباببازیهای پزشکی و دندانپزشکی
- آشپزخانه و وسایل آشپزی کودک
- سازهای موسیقی و اسباببازیهای مرتبط با موسیقی
- میکروفون و تجهیزات اجرای کودک
- فرمان و داشبوردهای اسباببازی
- اسباببازیهای ورزشی
- ابزارهای هنری و خلاقانه
- خمیر بازی و ابزارهای شکلدهی
- بعضی اسباببازیهای مرتبط با مشاغل
- ابزارها و مجموعههای نقشآفرینی مرتبط با فعالیتهای روزمره
البته مرز میان دستههای مختلف همیشه کاملاً مشخص نیست. یک محصول میتواند همزمان ویژگیهای آشنایی با فنون، ایفای نقش، بازی آموزشی یا بازی خلاقانه را داشته باشد.
اسباببازیهای پزشکی؛ آشنایی با دنیای پزشکان
یکی از شناختهشدهترین نمونههای اسباببازیهای آشنایی با فنون، ستهای پزشکی و دندانپزشکی کودک هستند.
کودکان معمولاً نسبت به محیطهای پزشکی کنجکاوی زیادی دارند. روپوش پزشک، گوشی پزشکی، سرنگ، دماسنج، چکش معاینه و سایر ابزارهای پزشکی برای کودک جذاب هستند.
یک ست پزشکی اسباببازی به کودک اجازه میدهد نقش پزشک را بازی کند و حتی والدین، خواهر، برادر یا عروسک خود را بیمار فرض کند.
این بازی میتواند فرصت مناسبی برای تمرین مهارتهای مختلف باشد:
آشنایی با یک حرفه
کودک با نقش پزشک و برخی ابزارهای مربوط به آن آشنا میشود.
کاهش ترس از محیط پزشکی
بازی کردن با ابزارهای پزشکی در محیطی آشنا میتواند به کودک کمک کند بعضی از موقعیتهای پزشکی را بهتر درک کند.
تقویت ارتباط کلامی
کودک در نقش پزشک ممکن است از عروسک یا والدین خود سؤال کند، علائم بیماری را بپرسد و درباره درمان صحبت کند.
تقویت همدلی
وقتی کودک نقش پزشک را بازی میکند، در قالب بازی با مفهوم مراقبت از فرد دیگری مواجه میشود.
به همین دلیل، ست پزشکی فقط یک مجموعه ابزار پلاستیکی نیست؛ بلکه میتواند تبدیل به یک سناریوی کامل بازی و تجربه یک نقش اجتماعی شود.
آشپزخانه کودک؛ تجربه دنیای آشپزی در قالب بازی
آشپزی یکی از فعالیتهایی است که کودکان از سنین پایین با آن مواجه میشوند. آنها والدین خود را هنگام آماده کردن غذا میبینند و طبیعی است که بخواهند این فعالیت را تقلید کنند.
آشپزخانه کودک دقیقاً از همین علاقه استفاده میکند.
کودک میتواند با قابلمه، بشقاب، قاشق، اجاق، ظروف و دیگر وسایل بازی کند و یک آشپزخانه کوچک برای خودش داشته باشد.
این بازی میتواند مهارتهای مختلفی را درگیر کند:
- هماهنگی چشم و دست
- شناخت ابزارهای مختلف
- مرتب کردن وسایل
- تقویت تخیل
- بازی نقشآفرینی
- تمرین گفتوگو
- آشنایی با فعالیتهای روزمره
نکته مهم این است که کودک در چنین بازیای مجبور نیست دقیقاً همان کاری را که یک بزرگسال انجام میدهد تکرار کند. او میتواند تخیل خودش را وارد بازی کند؛ ممکن است برای عروسکش غذا درست کند، یک رستوران خیالی راه بیندازد یا اعضای خانواده را به مهمانی دعوت کند.
همین آزادی در بازی، یکی از نقاط قوت اسباببازیهای آشنایی با فنون است.
اسباببازیهای موسیقی؛ اولین تجربه کودک با دنیای صدا
موسیقی یکی دیگر از زمینههایی است که میتواند از طریق اسباببازی به تجربهای جذاب برای کودک تبدیل شود.
پیانو، کیبورد، گیتار، میکروفون و سایر سازهای کودکانه میتوانند کودک را با مفاهیمی مانند صدا، ریتم، نواختن و اجرا آشنا کنند.
البته نباید انتظار داشت یک اسباببازی موسیقیایی بهتنهایی کودک را به نوازنده تبدیل کند. هدف در اینجا بیشتر ایجاد تجربه اولیه و علاقهمند کردن کودک به موسیقی است.
کودکی که با یک پیانو اسباببازی بازی میکند، ممکن است بهتدریج به صداهای مختلف توجه کند، الگوهای ساده بسازد و از ترکیب صداها لذت ببرد.
میکروفون نیز میتواند علاوه بر موسیقی، بازیهای نمایشی را وارد فعالیت کودک کند. کودک میتواند نقش خواننده، مجری یا حتی گزارشگر را بازی کند.
بنابراین یک وسیله ساده میتواند چند نوع بازی مختلف ایجاد کند.
فرمان و داشبورد اسباببازی؛ بازی با مفهوم رانندگی
رانندگی یکی از فعالیتهایی است که بسیاری از کودکان به آن علاقه دارند. آنها بارها والدین خود را پشت فرمان دیدهاند و طبیعی است که بخواهند این تجربه را تقلید کنند.
فرمان و داشبورد اسباببازی میتواند این علاقه را به یک بازی تعاملی تبدیل کند.
کودک میتواند پشت فرمان بنشیند، دکمهها را امتحان کند، با صداها و امکانات مختلف آشنا شود و سناریوی رانندگی خودش را بسازد.
این نوع بازی بیشتر از آنکه آموزش واقعی رانندگی باشد، شبیهسازی یک تجربه آشنا برای کودک است.
همین موضوع باعث میشود کودک بتواند بدون قرار گرفتن در موقعیت واقعی رانندگی، نقش راننده را در یک محیط امن و متناسب با سن خود تجربه کند.
اسباببازیهای ورزشی و آشنایی با مهارتهای حرکتی
ورزش نیز میتواند بخشی از مفهوم آشنایی با فنون باشد.
توپ، دروازه، بازیهای فوتبال، بسکتبال و سایر اسباببازیهای ورزشی کودک را به انجام یک فعالیت بدنی دعوت میکنند.
در اینجا کودک فقط با مفهوم یک ورزش آشنا نمیشود؛ بلکه در بسیاری از موارد باید حرکت کند، هدف بگیرد، پرتاب کند، ضربه بزند یا تعادل خود را حفظ کند.
به همین دلیل، اسباببازیهای ورزشی میتوانند در کنار سرگرمی، فرصت مناسبی برای فعالیت بدنی و تمرین هماهنگی حرکتی ایجاد کنند.
بازیهای ورزشی گروهی نیز جنبه اجتماعی بیشتری دارند و کودک میتواند مفاهیمی مانند نوبت، قانون، رقابت و همکاری را در محیط بازی تجربه کند.
خمیر بازی و ابزارهای ساخت؛ آشنایی با شکل دادن و خلق کردن
خمیر بازی و ابزارهای مرتبط با آن نیز نمونه جالبی از اسباببازیهایی هستند که میتوانند با مفهوم آشنایی با فنون ارتباط داشته باشند.
کودک با استفاده از خمیر میتواند شکل بسازد، آن را تغییر دهد، قطعات مختلف ایجاد کند و دوباره از ابتدا شروع کند.
این نوع بازی آزادی بسیار زیادی در اختیار کودک قرار میدهد.
او مجبور نیست یک نتیجه مشخص تولید کند؛ میتواند هر چیزی که در ذهنش است بسازد.
این فرایند میتواند به تمرین مواردی مانند:
- مهارتهای حرکتی ظریف
- هماهنگی چشم و دست
- خلاقیت
- تجسم ذهنی
- تمرکز
- صبر
- حل مسئله
کمک کند.
همچنین کودک با ابزارهای مختلف شکلدهی میتواند بهصورت تجربی با مفهوم تغییر شکل دادن و ساختن آشنا شود.
آیا آشنایی با فنون همان ایفای نقش است؟
نه دقیقاً.
این دو مفهوم ارتباط زیادی با یکدیگر دارند، اما یکی نیستند.
ایفای نقش بیشتر بر بازی کردن در قالب یک شخصیت یا نقش تمرکز دارد. مثلاً کودک نقش پزشک، آشپز، پلیس یا فروشنده را بازی میکند.
اما آشنایی با فنون میتواند گستردهتر باشد و لزوماً به ایفای نقش محدود نشود.
برای مثال، کودکی که با یک پیانو اسباببازی کار میکند ممکن است نقش خاصی نداشته باشد، اما در حال آشنا شدن با یک فعالیت یعنی نوازندگی و تولید موسیقی است.
یا کودکی که با یک ابزار خمیر بازی شکل میسازد، الزاماً نقش خاصی را بازی نمیکند؛ بلکه در حال تجربه کردن یک فعالیت خلاقانه و مهارتی است.
بنابراین میتوان گفت:
ایفای نقش یکی از مسیرهای آشنایی با فنون است، اما تمام آشنایی با فنون به ایفای نقش محدود نمیشود.
تفاوت آشنایی با فنون و اسباببازی آموزشی چیست؟
اسباببازی آموزشی معمولاً با یک هدف آموزشی مشخص طراحی میشود؛ برای مثال آموزش اعداد، حروف، رنگها، اشکال، مفاهیم علمی یا مهارت خاص.
اما در آشنایی با فنون، تجربه و فعالیت واقعی یا شبیهسازیشده اهمیت بیشتری دارد.
برای مثال:
پازل اعداد میتواند یک اسباببازی آموزشی باشد که هدف مشخصی مانند تمرین شناخت اعداد دارد.
در مقابل، ست پزشکی ممکن است کودک را با فضای پزشکی، ابزارهای آن و نقش پزشک آشنا کند.
البته این دو دسته میتوانند با هم همپوشانی داشته باشند. یک اسباببازی میتواند هم سرگرمکننده باشد، هم کودک را با یک فعالیت آشنا کند و هم در فرایند بازی مهارتی را تقویت کند.
کودکان از طریق اسباببازیهای آشنایی با فنون چه مهارتهایی یاد میگیرند؟
مهمترین نکته درباره این اسباببازیها این است که کودک معمولاً مهارت را از طریق تجربه و تکرار در بازی تمرین میکند.
خلاقیت
کودک میتواند برای بازی خودش سناریو بسازد و از یک وسیله به روشهای مختلف استفاده کند.
تخیل
یک آشپزخانه کوچک میتواند در ذهن کودک به رستوران تبدیل شود و یک میکروفون ساده میتواند او را به خواننده یا مجری یک برنامه خیالی تبدیل کند.
مهارتهای حرکتی ظریف
گرفتن ابزار، فشار دادن دکمه، شکل دادن خمیر و کار با قطعات کوچکتر میتواند حرکات ظریف دست را درگیر کند.
هماهنگی چشم و دست
بسیاری از فعالیتها نیازمند هماهنگی میان آنچه کودک میبیند و حرکتی است که با دست انجام میدهد.
ارتباط و گفتوگو
بازیهای نقشآفرینی بهخصوص میتوانند کودک را به صحبت کردن، سؤال پرسیدن و ساختن گفتوگوهای خیالی تشویق کنند.
مهارتهای اجتماعی
وقتی چند کودک با یک ست پزشکی، آشپزخانه یا بازی ورزشی بازی میکنند، باید نقشها را تقسیم کنند، نوبت بگیرند و درباره ادامه بازی تصمیم بگیرند.
تصمیمگیری
کودک در بازی دائماً انتخاب میکند: چه چیزی بسازد؟ چه غذایی درست کند؟ چه کسی را معاینه کند؟ چه نقشی داشته باشد؟
شناخت مشاغل
آشنایی با حرفهها میتواند از طریق بازی برای کودک ملموستر شود.
البته این به معنی آن نیست که کودک باید شغل آینده خود را از روی اسباببازی انتخاب کند؛ بازی صرفاً فرصتی برای شناخت و تجربه است.
آیا این اسباببازیها میتوانند استعداد کودک را کشف کنند؟
گاهی والدین تصور میکنند اگر کودک دائماً با یک نوع اسباببازی بازی کند، حتماً استعداد خاصی در همان زمینه دارد.
بهتر است با این موضوع کمی محتاطانه برخورد کنیم.
علاقه کودک به آشپزی اسباببازی لزوماً به این معنی نیست که در آینده آشپز خواهد شد. علاقه به موسیقی نیز بهتنهایی نشاندهنده استعداد حرفهای در نوازندگی نیست.
اما بازی میتواند سرنخهایی درباره علایق کودک در اختیار والدین قرار دهد.
اگر کودک بارها به سمت موسیقی میرود، میتوان فرصتهای بیشتری برای تجربه موسیقی در اختیارش گذاشت.
اگر از ساختن و شکل دادن لذت میبرد، میتوان ابزارهای خلاقانه بیشتری در اختیارش قرار داد.
بنابراین بهتر است به جای اینکه از بازی کودک نتیجه قطعی بگیریم، از آن برای شناخت علاقهها و فراهم کردن فرصتهای جدید استفاده کنیم.
اسباببازی آشنایی با فنون را بر چه اساسی انتخاب کنیم؟
انتخاب این محصولات فقط به ظاهر جذاب آنها محدود نمیشود.
۱. سن کودک را در نظر بگیرید
اولین معیار، رده سنی توصیهشده روی محصول است. یک اسباببازی که برای کودک بزرگتر طراحی شده ممکن است برای کودک کمسنوسال پیچیده یا حتی نامناسب باشد.
۲. به علاقه کودک توجه کنید
اگر کودک به موسیقی علاقه دارد، ساز اسباببازی میتواند انتخاب مناسبی باشد. اگر عاشق ماشین است، محصولات مرتبط با رانندگی جذابیت بیشتری خواهند داشت.
۳. میزان تعامل را بررسی کنید
اسباببازیای که کودک فقط یک دکمه را فشار میدهد، با محصولی که امکان ساختن، نقشآفرینی و تصمیمگیری دارد تجربه متفاوتی ایجاد میکند.
۴. ایمنی را جدی بگیرید
کیفیت ساخت، جنس مواد، قطعات کوچک و رده سنی باید متناسب با سن کودک باشند.
۵. امکان بازی خلاقانه را در نظر بگیرید
هرچه کودک آزادی بیشتری برای ساختن سناریوهای مختلف داشته باشد، احتمالاً مدت بیشتری با اسباببازی درگیر خواهد شد.
۶. امکانات زیاد همیشه به معنای بهتر بودن نیست
تعداد زیاد دکمه، صدا و چراغ بهتنهایی یک اسباببازی را ارزشمندتر نمیکند.
گاهی یک اسباببازی ساده که کودک بتواند با آن داستان بسازد، ارزش بازی بسیار بیشتری دارد.
آیا اسباببازیهای آشنایی با فنون برای دختران و پسران متفاوت هستند؟
بهتر است انتخاب این اسباببازیها را صرفاً بر اساس جنسیت کودک انجام ندهیم.
یک دختر میتواند به ماشین، ساختوساز یا ابزار علاقه داشته باشد و یک پسر ممکن است از آشپزی، موسیقی یا مراقبت از عروسک لذت ببرد.
علاقه، سن و ویژگیهای خود کودک معیارهای بهتری برای انتخاب اسباببازی هستند.
اتفاقاً یکی از ارزشهای اسباببازیهای آشنایی با فنون همین است که کودک میتواند فعالیتهای مختلف را بدون محدودیتهای دنیای واقعی تجربه کند.
آشنایی با فنون برای چه سنی مناسب است؟
یک پاسخ واحد برای تمام محصولات این دسته وجود ندارد؛ زیرا آشنایی با فنون طیف بسیار گستردهای از اسباببازیها را شامل میشود.
با این حال میتوان بهصورت کلی گفت:
کودکان خردسال بیشتر از محصولات ساده، ایمن، رنگارنگ و قابل لمس استفاده میکنند.
کودکان حدود ۳ تا ۵ سال معمولاً وارد مرحله پررنگتری از نقشآفرینی و تقلید فعالیتهای بزرگسالان میشوند و محصولاتی مانند ست پزشکی، آشپزخانه، ابزارهای موسیقی و وسایل مشابه میتوانند برای آنها جذاب باشند.
کودکان بزرگتر میتوانند با محصولات پیچیدهتر و مهارتمحورتر درگیر شوند.
با این حال، همیشه باید رده سنی اعلامشده برای همان محصول را معیار اصلی قرار داد.
آیا والدین باید هنگام بازی کودک با او همراه شوند؟
همراهی والدین میتواند تجربه بازی را غنیتر کند، اما به این معنی نیست که والدین باید همیشه بازی را هدایت کنند.
گاهی بهترین کار این است که والد فقط کنار کودک باشد و اجازه دهد خودش بازی را پیش ببرد.
برای مثال، اگر کودک با ست پزشکی بازی میکند، والد میتواند اجازه دهد کودک نقش پزشک را انتخاب کند و خودش بیمار شود.
یا هنگام بازی با آشپزخانه، به جای اینکه بگوییم «این کار را اینطور انجام بده»، میتوانیم سؤال بپرسیم:
«امروز قراره چی درست کنی؟»
«این غذا برای کیه؟»
«رستورانت چه اسمی داره؟»
چنین سؤالهایی بدون کنترل کردن بازی، تخیل کودک را بیشتر فعال میکنند.
اشتباهات رایج هنگام خرید اسباببازی آشنایی با فنون
یکی از اشتباهات رایج این است که والدین محصول را فقط به دلیل ظاهر جذاب آن انتخاب کنند.
رنگ، چراغ، صدا و ظاهر زیبا میتوانند توجه کودک را جلب کنند، اما مهمتر این است که کودک با محصول چه کاری میتواند انجام دهد.
اشتباه دیگر، خرید محصولی است که برای سن کودک بیش از حد پیچیده باشد.
همچنین نباید انتظار داشته باشیم هر اسباببازی نتیجه آموزشی مشخص و قابل اندازهگیری ایجاد کند. ارزش بعضی از بازیها در تجربه، تخیل، گفتوگو و سرگرمی خلاقانه آنهاست.
از طرف دیگر، خرید محصولی که هیچ ارتباطی با علاقه کودک ندارد نیز ممکن است باعث شود اسباببازی خیلی زود کنار گذاشته شود.
بنابراین بهترین انتخاب معمولاً ترکیبی از تناسب سنی، ایمنی، علاقه کودک و نوع تجربهای است که اسباببازی ایجاد میکند.
بهترین اسباببازی آشنایی با فنون کدام است؟
نمیتوان یک محصول را بهعنوان بهترین انتخاب برای تمام کودکان معرفی کرد.
بهترین گزینه برای هر کودک به علاقه و مرحله رشد او بستگی دارد.
اگر کودک به پزشکی علاقه دارد، ستهای پزشکی و دندانپزشکی انتخاب مناسبی برای تجربه این فضا هستند.
اگر به آشپزی علاقه دارد، آشپزخانه و وسایل آشپزی کودک میتوانند بازیهای متنوعی ایجاد کنند.
اگر موسیقی را دوست دارد، پیانو، کیبورد، میکروفون و سازهای کودکانه گزینههای جذابی هستند.
برای کودک علاقهمند به ماشین، فرمان و داشبوردهای اسباببازی میتوانند تجربهای متفاوت ایجاد کنند.
برای کودکی که فعالیت بدنی را دوست دارد، اسباببازیهای ورزشی انتخاب مناسبی هستند.
و برای کودک خلاق، خمیر بازی، ابزارهای شکلدهی و وسایل هنری میتوانند فرصت بیشتری برای ساختن و تجربه کردن فراهم کنند.
به همین دلیل هنگام انتخاب از میان محصولات آشنایی با فنون، بهتر است ابتدا بپرسیم:
«کودک من از انجام چه کاری لذت میبرد؟»
و بعد محصولی را انتخاب کنیم که همان علاقه را به یک تجربه بازی تبدیل کند.
آیا آشنایی با فنون فقط برای سرگرمی است؟
خیر، اما بهتر است در بیان مزایای این محصولات اغراق نکنیم.
اسباببازیهای آشنایی با فنون میتوانند فرصت تجربه، تقلید، تخیل و تمرین برخی مهارتها را ایجاد کنند؛ اما قرار نیست جای آموزش تخصصی را بگیرند.
یک کودک با ست پزشکی پزشک نمیشود و با پیانو اسباببازی الزاماً نوازنده حرفهای نخواهد شد.
ارزش این محصولات در این است که کودک میتواند پیش از ورود به دنیای واقعی، نسخهای ساده و متناسب با سن خودش از یک فعالیت را تجربه کند.
همین تجربه اولیه ممکن است علاقهای ایجاد کند که بعدها با آموزش جدیتر دنبال شود.
آشنایی با فنون؛ پلی میان بازی و دنیای واقعی
شاید بهترین راه برای درک این دسته همین باشد:
اسباببازیهای آشنایی با فنون پلی میان دنیای بازی کودک و فعالیتهای دنیای واقعی هستند.
کودک در بازی آشپزی میکند، بدون اینکه آشپزخانه واقعی را در اختیار داشته باشد.
پزشک میشود، بدون اینکه مسئولیت یک بیمار واقعی را بر عهده بگیرد.
رانندگی میکند، بدون اینکه پشت فرمان یک خودروی واقعی بنشیند.
موسیقی اجرا میکند، بدون اینکه وارد یک صحنه واقعی شود.
ورزش میکند، بدون اینکه الزاماً وارد یک مسابقه رسمی شده باشد.
این فاصله امن میان واقعیت و خیال، یکی از جذابترین ویژگیهای بازی در دوران کودکی است.
سوالات متداول درباره اسباببازیهای آشنایی با فنون
آشنایی با فنون در اسباببازی یعنی چه؟
آشنایی با فنون به اسباببازیهایی گفته میشود که کودک را از طریق بازی با یک فعالیت، مهارت، حرفه یا بخشی از زندگی روزمره آشنا میکنند.
چه محصولاتی در دسته آشنایی با فنون قرار میگیرند؟
این دسته میتواند محصولاتی مانند ست پزشکی، آشپزخانه کودک، سازهای اسباببازی، میکروفون، فرمان و داشبورد، برخی اسباببازیهای ورزشی و ابزارهای خلاقانه را شامل شود.
آیا آشنایی با فنون همان ایفای نقش است؟
خیر. ایفای نقش یکی از شیوههایی است که کودک از طریق آن میتواند با یک حرفه یا فعالیت آشنا شود، اما همه اسباببازیهای آشنایی با فنون الزاماً نقشآفرینی نیستند.
آیا اسباببازیهای آشنایی با فنون آموزشی هستند؟
این اسباببازیها الزاماً آموزشی به معنای سنتی نیستند، اما میتوانند از طریق تجربه و بازی به تقویت یا تمرین مهارتهای مختلف کمک کنند.
ست پزشکی چه مهارتی را به کودک آموزش میدهد؟
ست پزشکی بیشتر کودک را با فضای پزشکی، ابزارهای مرتبط، نقش پزشک و مفهوم مراقبت از دیگران آشنا میکند و در کنار آن میتواند زمینه بازی تخیلی، گفتوگو و تعامل اجتماعی را فراهم کند.
آشپزخانه کودک برای چه سنی مناسب است؟
سن مناسب به مدل محصول و توصیه سازنده بستگی دارد، اما بسیاری از آشپزخانههای کودک برای سنین خردسالی و پیشدبستانی طراحی میشوند. هنگام خرید باید رده سنی درجشده روی محصول را بررسی کرد.
آیا اسباببازیهای آشنایی با فنون برای دختران و پسران متفاوت هستند؟
ضرورتی ندارد. بهتر است انتخاب بر اساس سن، علاقه و توانایی کودک انجام شود، نه صرفاً جنسیت.
آیا کودک با این اسباببازیها یک حرفه را یاد میگیرد؟
معمولاً هدف اصلی، آموزش حرفهای نیست؛ بلکه کودک با فضای یک فعالیت و ابزارهای آن آشنا میشود و آن را در قالب بازی تجربه میکند.
هنگام خرید اسباببازی آشنایی با فنون به چه چیزی توجه کنیم؟
سن کودک، ایمنی، کیفیت ساخت، میزان تعامل، علاقه کودک، اندازه قطعات و امکان بازی خلاقانه از مهمترین مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
جمعبندی؛ آشنایی با فنون یعنی یادگیری از مسیر تجربه
دسته آشنایی با فنون شاید در نگاه اول یکی از مبهمترین عنوانها در دنیای اسباببازی باشد، اما وقتی مفهوم آن را بشناسیم، میبینیم که محصولات متنوعی میتوانند در این گروه قرار بگیرند.
از ست پزشکی و دندانپزشکی گرفته تا آشپزخانه کودک، سازهای موسیقی، میکروفون، فرمان و داشبورد، اسباببازیهای ورزشی و ابزارهای خلاقانه، وجه مشترک این محصولات این است که کودک را با یک فعالیت آشنا میکنند و به او اجازه میدهند آن را در قالب بازی تجربه کند.
ارزش این اسباببازیها فقط در سرگرمی نیست. کودک هنگام بازی میتواند تخیل کند، نقش بگیرد، گفتوگو کند، تصمیم بگیرد، حرکات مختلف را تمرین کند و با بخشی از دنیای اطراف خود آشنا شود.
مهمتر از همه اینکه آشنایی با فنون قرار نیست آینده کودک را از قبل تعیین کند. اینکه کودک امروز عاشق بازی پزشکی است، به این معنی نیست که حتماً پزشک خواهد شد؛ همانطور که علاقه او به موسیقی یا آشپزی نیز قرار نیست شغل آیندهاش را مشخص کند.
هدف اصلی، فراهم کردن فرصت تجربه است.
کودک باید بتواند دنیای اطرافش را با بازی امتحان کند، فعالیتهای مختلف را بشناسد و بر اساس علاقه خودش انتخاب کند که با کدام یک بیشتر ارتباط برقرار میکند.
به همین دلیل، هنگام انتخاب یک اسباببازی آشنایی با فنون، به جای اینکه فقط بپرسیم «این اسباببازی چه چیزی به کودک آموزش میدهد؟»، بهتر است یک سؤال سادهتر و مهمتر بپرسیم:
«این اسباببازی چه تجربهای برای کودک من ایجاد میکند؟»
اگر پاسخ این سؤال با علاقه کودک، سن او و شیوه بازی مورد علاقهاش هماهنگ باشد، احتمالاً با انتخابی روبهرو هستیم که هم سرگرمکننده است و هم میتواند بخشی از مسیر شناخت و تجربه دنیای اطراف کودک را شکل دهد.
